در نمایش «لیلا نام تمام دختران شهر»، سروش درویشی به عنوان کارگردان قصد بر این دارد تا نگاه خود را بر نمایشنامه اعمال نماید. او بر اساس زاویۀ دید و ادراک خود از نمایشنامه، یک متن رئالیستی را در سبکی دیگر به اجراء می رساند. سبک و دیدگاهی که درویشی در جوّ آن نمایش را به اجرا در می آورد فضایی مابین سورئال و اکسپرسیونیسم است. این شیوه به غیر از نوع کارگردانی، اجراء، طراحی صحنه و میزانسن ها در نوع بازی بازیگران نیز دیده می شود. کارگردان با توجه به اینکه در ابتدای راه قرار دارد در این تغییر سبک و ایجاد هماهنگی میان صبغۀ فکری و نگرشی خود با متن اولیه موفق عمل کرده است.

   این نمایش را می توان یک درام روانشناسانه به شمار آورد که بر اساس یک روان داستان شکل گرفته است. هم متن و هم جوّ اجراء در ظاهر، فضای مسخ کافکا و کرگدن اوژن یونسکو را تداعی می کند اما روند این جریان در این نمایش برعکس است؛ یعنی در پروسۀ مسخ، انسان به صورت یک حیوان تنزل کرده و تصویر انسانی او دفرمه می شود اما در اینجا حیوان است که به صورت انسان در می آید. گوسفندانی را می بینیم که به شکل انسان درآمده اند. در اصل، در این نمایش یک شخصیت انسانی و دو گوسفند وجود دارند که مسیری خلاف مسخ را می پیمایند. البته ایرادی که در اجراء و کارگردانی وجود دارد این است که نشانه گذاری هایی که لازمۀ فهماندن و شفاف سازی این جریان به تماشاگر است به حدّ کافی در کار مشهود نیست. نمایش نامفهومی هایی در متن و اجراء دارد و در برخی جاها در زیر غباری از ابهام و مفاهیم نمادین گم می شود.

   رگه هایی از مبحث «جریان سیال ذهن» یا همان «stream of conchesnes» کاملاً و به طرزی مشخص از فحوای نمایش دریافت شده، به چشم آمده، شاخصه ها و معانی آن به مخاطب منتقل می شود و مشخص است که کارگردان با مطالعه بر این موضوع و اعمال آن در اجراء به خوبی توانسته است ویژگی هایی از این سبک نگرشی را در کار پیاده کند. سیال سازی ذهن، شکل خاصی از تک گویی درونی محسوب می شود و مشخصه های خاص آن، پرش در زمان و نحوۀ نشانه گذاری است که دنبال کردن متن، تفکرات و یا گفته های اشخاص داستان را مشکل می سازد. نویسندگان‌ جریان‌ سیال‌ ذهن‌ برای‌ انعكاس‌ ذهنیات‌ شخصیت‌های‌ داستان‌، از شیوه‌های‌ متعدد و متفاوتی‌ بهره‌ گرفته‌اند. مهمترین‌ این‌ تكنیك‌ها عبارتند از تك‌گویی‌ درونی‌ مستقیم‌، تك‌گویی‌ درونی‌ غیر مستقیم‌، دیدگاه‌ دانای‌ كل‌ و حدیث‌ نفس‌ است. تك‌گویی‌ درونی‌ (Interrior Monologue) شیوه‌ای‌ از روایت‌ است‌ كه‌ در آن‌ تجربیات‌ درونی‌ و عاطفی‌ شخصیت‌های‌ داستان‌، در سطوح‌ مختلف‌ ذهن‌ در مرحلۀ‌ پیش‌ از گفتار نمایانده‌ می‌شوند. مقصود از سطح‌ پیش‌ ازگفتار ذهن‌، لایه‌هایی‌ از آگاهی‌ است‌ كه‌ به‌ سطح‌ ارتباطی‌ (خواه‌ گفتاری‌ و خواه‌ نوشتاری‌) نمی‌رسد و برخلاف‌ لایه‌های‌ گفتار، متضمن‌ مبنای‌ ارتباطی‌ نیست‌. زمان در این سبک به صورت غیر خطی است؛ یعنی ممکن است در یک پاراگراف جملاتی مبهم از زمانهای مختلف، بدون هیچ اشاره‌ای از طرف نویسنده، بیان شود. نویسنده ممکن است بدون استفاده از نشانه‌گذاری مناسب، از صحنه‌ای به صحنۀ دیگر و یا از اندیشه‌های کسی به سخنان کسی دیگر پریده و مجدداً به اول بازگردد. حتی راوی داستان نیز ممکن است تغییر کند.

   طراحی صحنه به شیوۀ متقارن انجام گرفته و دکور کاملاً از اجراء حذف گردیده است. آکساسوارها در کمترین حدّ ممکن هستند و صحنه فضایی تقریباً خالی است که تداعی کننده یک آغل یا طویله بوده و جولانگاه بازیگران است. ردپای کارگردان در این نمایش به صورتی برجسته و مشخص، نمودی بارز دارد.

   تمامی میزانسن ها کاملاً طراحی شده و تراش خورده هستند و حرکت اضافه ای دیده نمی شود؛ اما حرکاتی که به صورتی هماهنگ و فرم گونه توسط هر سه بازیگر همراه با بار معنایی نمادین صورت می گیرد نیز تا حدودی ابهامات خود را دارد و در حدّی که باید موفق به انتقال مفهوم مدّ نظر کارگردان نیست. با توجه به اینکه بنده اجرای این نمایش را در جشنوارۀ جوان نیز دیده بودم، بازی های بازیگران در سطحی بالاتر از متوسط قرار دارد که البته در این اجرای پلاتویی تحت تأثیر جو و مکان اجراء اندکی تغییر یافته است؛ لیکن در نهایت بازی های خوب و قابل قبولی همراه با درک کافی از شخصیتها انجام گرفته است.

برای سروش درویشی عزیز و بازیگران خوب گروهش آقایان فرید اوشایی و بابک شانه سازان، همچنین سرکار خانم آیدا احمدی آرزوی موفقیت و پیشرفت روز افزون در زندگی و همچنین هنر فاخر تئاتر را دارم.

منبع عکس: سایت حوزۀ هنری اصفهان